Hoe leer je een kind om eerlijk te zijn?

eerlijk

Het is lastig om als ouder te accepteren dat kinderen soms kleine duiveltjes kunnen zijn. Na verloop van tijd begint ook het liegen. Nieuw onderzoek wijst nu op methodes om dat te verminderen. 

Een kind dat liegt is geen sociopaat in wording. Het is in principe normaal gedrag. Kinderen van twee vertellen al gekke informatie, tegen de tijd dat ze vier of vijf zijn kunnen ze al heel goed de waarheid manipuleren of dingen achterhouden. Hoe kunnen ouders hun kinderen leren dat eerlijkheid altijd beter is, of in ieder geval meer gewaardeerd wordt?

Geheime camera

Onderzoekers lieten 372 kinderen tussen 4 en 8 jaar oud meedoen aan een experiment dat hun weerstand tegen verleidingen toetste. De kinderen werden alleen gelaten in een kamer en achter hen werd een stuk speelgoed geplaatst, uit hun zicht. Er werd verteld dat ze hier niet naar mochten kijken. De kinderen werden ondertussen met een geheime camera gefilmd. Nadat de onderzoeker de kamer voor een minuut had verlaten, kwam deze terug en vroeg de kinderen of ze gekeken hadden.

Toch kijken

Eerdere studies met ditzelfde experiment concludeerden destijds dat tussen 72 en 93 procent van de kinderen onder de 8 jaar oud naar het speelgoedje had gekeken en hier vervolgens over loog. Uit deze nieuwe studie onder de 372 kinderen bleek dat 67,5 procent had gekeken. In totaal loog 66,5 procent van de kinderen uit diezelfde groep hierover. Overigens bleek dat oudere kinderen minder snel keken en hier ook minder over logen.

Straf

De nieuwe studie keek niet alleen naar de leugens. Ook werd onderzocht of het resultaat had als het kind werd gevraagd om eerlijk te antwoorden. Daarnaast werd bekeken of een waarschuwing over een mogelijke straf de eerlijkheid positief of negatief beïnvloedde. Om hier antwoord op te krijgen werden de kinderen in zes groepen verdeeld en kregen ze verschillende boodschappen mee voordat de onderzoeker terugkwam in de kamer om te vragen of ze hadden gekeken of niet. In één van de groepen werd er aanzienlijk minder gelogen over het kijken naar het speelgoed, maar 35 procent loog.

Redenen

Deze groep kinderen werd op drie manieren door de onderzoekers aangemoedigd om eerlijk te zijn. Ten eerste werd de groep kinderen verteld dat het niet erg zou zijn als ze wel naar het speelgoed gekeken hadden, dit wordt een interne reden genoemd. Daarna vertelden de onderzoekers dat ze heel blij zouden zijn als het kind de waarheid zou vertellen, een externe reden. Er kwam geen dreiging van een mogelijke straf bij kijken.

Deze twee manieren werkten goed bij de kinderen en het percentage dat loog daalde naar 35 procent. De derde gebruikte boodschap, dat het heel belangrijk is om de waarheid te vertellen omdat dit het juiste ding is om te doen, werkte niet erg effectief. In dat geval kwam het percentage tot 45 procent.

Effect

Het lijkt misschien alsof de eerlijkheid werd gedreven door de afwezigheid van een straf, waarom zou je namelijk liegen als je toch niet in de problemen komt? Dit is alleen niet het hele verhaal. Kinderen die verteld werden dat het niet erg was als ze wel hadden gekeken en ook niet werden gevraagd om de waarheid te vertellen, logen in 85 procent van de tijd. Dit toont aan dat een verzoek om eerlijkheid veel effect heeft.

Tegelijkertijd werkte de dreiging van een straf beide manieren tegen. Als kinderen verteld werd dat ze in de problemen zouden komen door het liegen en ze nog een externe (ik zou het fijn vinden als..) of interne (het is niet erg..) reden zouden krijgen om de waarheid te vertellen, bleef het percentage dat loog hoog, op 60 en 86 procent.

Aanmoedigen

Waar vele ouders manieren zoeken om hun kind eerlijk te laten zijn, stranden ze vaak bij de beloning of de straf. Deze nieuwe resultaten laten zien dat er een belangrijk derde route is: het aanspreken van de goede kant van het kind en aanmoedigen om eerlijk te zijn omdat het anderen blij maakt.

De onderzoekers pleiten voor verdere verdieping op dit gebied. Zo willen ze kijken of ze dezelfde resultaten krijgen als kinderen de waarheid moeten vertellen over acties van andere kinderen en of volwassenen vatbaar zijn voor dezelfde benadering.